SULTAN ÜÇÜNCÜ MUSTAFA HAN

Üçüncü Mustafa Han, saltanatı devrinde, devletin mutlak bir ıslaha muhtaç olduğunu görmüş, fakat bu hususta kendisine yardımcı olacak devlet adamaları bulamamıştı. Bilhassa Koca Ragıp Paşa’nın vefatından sonra bu sıkıntıyı daha çok hissetmiştir. Padişahlığı zamanında Rusya harbinden dolayı memleketteki sıkıntı ve buhrana rağmen, hayır işlerini mümkün olduğu kadar ihmal etmemeye çalıştı. 1757–1760 senelerin arasında validesi Mihrişah Sultan ile ağabeyi Şehzade Süleyman’ın ruhları için Üsküdar’da Ayazma Camii’ni inşa ettirdi. 1760’ta Laleli Camii ile etrafındaki medrese, imaret türbe ve sebilini tamamladı. Soğukkuyu’daki (Gülhane Parkı’nın giriş kapısı karşısı) Zeynep Sultan Camii de onun zamanında inşa olunmuştur. Allahütealâ’nın rızası için yaptırdığı bütün bu eserlerinde hiçbirine kendi adını vermemişti. Üçüncü Mustafa Han, 1766’da meydana gelen büyük İstanbul zelzelesinde harap olan Davud Paşa kasrını, Kapalıçarşı’yı, surları, Baruthane’yi, Saraçhane’yi ve Kızkulesi’ni tamir ettirdiği gibi; zarar gören Fatih ve Eyüb Sultan camilerini de ihya etmişti. Şiirlerinde “Cihangir” mahlasını kullanırdı

Sultan Üçüncü Mustafa Han, Haremeyn hizmetine ehemmiyet vererek, hacıların muhafazası ve yollarda sıkıntı çekmemesi için devletin imkânları seferber etti. İlme ve alime ehemmiyet verir, onlara bol ihsanda bulunurdu. Alimleri huzurunda toplar ve onlardan bir şeyler öğrenmeye çalışırdı. Aynı zamanda iyi bir hattat olup, birçok levhaları mevcuttur. Kadıköy’deki iskele Camii’nin mihrabı üzerinde bulunan Allah ve Muhammed levhaları kendisine aittir

Sultan Üçüncü Mustafa Han, 1774 Rus Harbi’nin acı haberleri neticesi rahatsızlığı artarak 21 Ocak 1774’te irtihal-i dar-ı beka etmiş ve Laleli Camii yanında bulunana türbesine defnedilmiştir